HOVO-cursus Franciscus van Assisi door Hubert Bisschops
"Neem het evangelie als richtsnoer voor je leven" was Gods opdracht, zo getuigt Franciscus van Assisi (*1181 of 1182 †1226) in zijn Testament. Jezus woorden vormen al acht eeuwen lang het hartstuk van alle leefregels voor franciscaanse groeperingen, van welke denominatie ook. HOVO-cursus Franciscus van Assisi door Hubert Bisschops
Inhoud
"Neem het evangelie als richtsnoer voor je leven" was Gods opdracht, zo getuigt Franciscus van Assisi (*1181 of 1182 †1226) in zijn Testament. Jezus woorden vormen al acht eeuwen lang het hartstuk van alle leefregels voor franciscaanse groeperingen, van welke denominatie ook. Rond 1565 schilderde Adone Doni op de galerij van het Sacro Convento in Assisi - boven de ingang van de San Francesco - een fresco waarop twee mensen ieder hun kruis dragen. Jezus loopt voorop en kijkt uitnodigend achterom naar Franciscus, die Hem als zijn voorbeeld ziet en volgt alsof hij hoort: "Als iemand Mij achterna wil komen, moet hij nee zeggen tegen zichzelf, zijn kruis opnemen en Mij volgen" (Mt 16,24). Hoewel het fresco in de loop van de tijd bewerkt is met allerlei handtekeningen en signaturen, zoals dat in de loop van de geschiedenis ook gebeurde met Franciscus boodschap, blijft toch de oorspronkelijk verbeelde oproep tot navolging van Christus goed herkenbaar. Doel van de cursus is de deelnemers in staat te stellen de geschriften van Franciscus zelfstandig te (her)lezen op zijn spiritualiteit.
Opzet
De cursus besteedt aandacht aan de volgende onderwerpen:
- Franciscus van Assisi, zijn leven en zijn tijd
- Begrippenapparaat voor het lezen van spirituele en hagiografische teksten
- Franciscus eigen geschriften
- Evangelie is leefregel voor Franciscus en kern van zijn beweging, toen en nu
- Franciscus als mysticus en mystagoog in zijn laatste schriftelijke getuigenis.
Onderwijsvorm
Hoorcollege met gelegenheid tot het stellen van vragen.
Literatuur
Een reader (hagiografische teksten) wordt voor aanvang van het eerste college uitgereikt.
H.J. Bisschops, Franciscus van Assisi: mysticus en mystagoog (Scripta Franciscana 11), Assen 2008, (€ 62,50). Dankzij subsidie van de Franciscaanse Beweging kan dit boek tegen bijna 50% korting aangeboden worden aan de cursisten. U kunt het via het aanmeldingsformulier bestellen.
Zie de brochure op de HOVO website: http://www.ru.nl/hovo/actueel/brochure_hovo/
Te verschijnen publicaties Te verschijnen publicaties
1. Franciscaanse spiritualiteit
In het voorjaar van 2010 zal het boek Franciscaanse spiritualiteit als een zich uitbreidende broederschap verschijnen onder redactie van Willem Marie Speelman. In vijftien hoofdstukken wordt het leven van Franciscus beschreven als een leven van grensoverschrijdingen, waarbij Franciscus iedere keer opnieuw gemeenschap ontdekt. Zelfs de lichamelijke dood leert hij kennen als een zuster. Deze gemeenschap, fundament voor zijn broederschap, is een gave van God.
2. De deemoed Gods
Naar aanleiding van de studiedag De deemoed Gods of Hoe Franciscus Christus ziet (22 oktober 2008) zal het FSC deze zomer een bundel uitbrengen. In het boek, onder redactie van Krijn Pansters en Willem Marie Speelman, worden onder meer de lezingen van de studiedag opgenomen.
3. De franciscanen in Papoea
Binnenkort verschijnt van de hand van Jan Sloot een nieuw boek over de franciscanen in Papoea. In 1937 vertrokken zes Nederlandse franciscanen naar een nieuw missiegebied, het toenmalige Nederlands Nieuw-Guinea, tegenwoordig Papoea. Het was een volstrekt onbekend gebied, en ze waren allen zonder enige ervaring. De enige voorbereiding was een medische missie-cursus, die zeer goed van pas bleek te komen. Vijftig jaar hebben de Nederlandse franciscanen daar gewerkt, totdat ze in 1987 hun werk overdroegen aan de Indonesische franciscanen. Meer dan honderd Nederlandse franciscanen hebben in die vijftig jaar kortere of langere tijd daar gewerkt, als timmerman of als rondtrekkend pastor, als boer of als bisschop, als antropoloog of als piloot. De geschiedenis van de Nederlandse franciscanen in Papoea wordt in deze studie beschreven als een groei in veranderend missiebesef, een overgang van klassieke missionaris, de man met een Boodschap, naar medebroeder in een Indonesische broeders chap. De invloed van Vaticanum II, de veranderde politieke verhoudingen (de overgang van Nederlandse kolonie naar provincie van de Republik Indonesia), en een groeiend besef van de eigen franciscaanse spiritualiteit hebben in dit proces een grote rol gespeeld.
4. Nieuwe druk: Franciscusreisgids
Komend voorjaar verschijnt een nieuwe editie van de Dominicus-themagids Umbrië in de voetsporen van Franciscus van Gerard Pieter Freeman. Voor deze vierde druk heeft hij de hele tekst herzien en geactualiseerd. Zo zijn alle openingstijden en weblinks gecontroleerd en waar nodig aangepast. Freeman heeft een nieuwe tekst geschreven over Franciscus als bouwvakker in San Damiano en de bouwgeschiedenis van de San Francesco danig herzien naar de laatste stand van het onderzoek. Ook een groot deel van de afbeeldingen wordt vernieuwd. Aanvankelijk kon Freeman geen uitgever vinden voor zijn Franciscaanse reisgids die daarom in gefotokopieerde vorm bij de Franciscaanse Samenwerking te koop was. De eerste druk bij uitgeverij Gottmer, die verantwoordelijk is voor de Dominicusgidsen, verscheen in 1994 met slechts enkele zwart-witfotos. Bij de tweede druk van 1998 kwamen daar een paar kleurenplaten bij. De derde druk was full colour (2003). Kaders werden toegevoegd en het kaart enmateriaal vernieuwd. Van deze gids verscheen in 1998 een Duitse vertaling, Franziskus, ein Sohn Umbriens.
5. Nieuwe vertalingen in de maak
Op dit moment wordt ook hard gewerkt aan de vertaling van het geschrift "Over de volmaaktheid" (De perfectione) van Bonaventura, en aan een nieuwe Nederlandse vertaling van de werken van Clara. De precieze verschijningsdatum is nog onbekend.
6. Recent verschenen: Poolse vertaling van het Testamentcommentaar
In augustus 2009 verscheen G.P. Freeman & H. Sevenhoven. Testament Sw. Franciszka. Komentarz duchowy (Kraków: Serafin 2009). Het is de Poolse vertaling van De nalatenschap van een arme. Commentaar op het Testament van Franciscus van Assisi (Utrecht 1984). In het voorwoord wordt aangegeven dat dit commentaar al 25 jaar oud is, maar niets van zijn actualiteit verloren heeft. In een mail verklaart de vertaler dat het boek in de Poolse situatie zeer welkom is, zeker voor kapucijnen
Nieuws van het zusterinstituut te Canterbury
Historische conferentie en internet-forum Nieuws van het zusterinstituut te Canterbury
1. Historische conferentie
Elk jaar houdt het Franciscan International Study Centre te Canterbury een conferentie over de franciscaanse geschiedenis en theologie. Dit jaar was dat "Living the Franciscan Rules" ("Leven volgens de franciscaanse regels"). Volgend jaar is het thema: "The Franciscans and the Towns" ("De Franciscanen en de steden"). Het is de bedoeling dat de lezingen gebundeld en als congresacten gepubliceerd worden.
Zie voor verder informatie de website: http://www.franciscans.ac.uk/
2. Nieuw internet-forum
Medewerkers van het Franciscan International Study Centre hebben een zeer handige en mooie nieuwe website gelanceerd over diverse aspecten van het franciscaanse onderzoek: evenementen, nieuwe publicaties, onderwijs, en diverse onderwerpen zoals Franciscus, Clara, spiritualiteit, theologie, literatuur, en Duns Scotus. Naast actuele informatie vinden kunt u ook zelf bijdragen plaatsen op het forum. U moet zich dan eerst registreren, volgens een eenvoudige procedure.
Dit zeer toegankelijke internet-forum zou wel eens een belangrijke uitwisselingsplek voor franciscaans onderzoek kunnen worden. Zie de website: http://forum.franciscantradition.org/index.php
Studiedag van het Franciscaans Studiecentrum op vrijdag 2 oktober 2009
Franciscus: mysticus en mystagoog Studiedag van het Franciscaans Studiecentrum op 2 oktober 2009
Franciscus: mysticus en mystagoog
Assisi, 16 april 1208. Franciscus leest met zijn eerste volgelingen in de San Niccolò enkele teksten uit het evangelie. Zij vormen, met zijn onmiddellijke reactie ‘Dit is onze regel’, nog steeds de basis van de regel voor alle minderbroeders: conventuelen, franciscanen en kapucijnen (eerste orde). Ook vormt dit ‘leven van het evangelie’ de basis voor alle leefregels in de pluriforme franciscaanse beweging: de tweede orde (volgelingen van Clara), gehuwde en ongehuwde mannen en vrouwen van de derde orde, zowel seculier (in de wereld) als regulier (in een klooster) en allerlei andere groepen Franciscus-volgers in diverse christelijke denominaties.
‘Neem het evangelie tot richtsnoer voor je leven’ was Gods opdracht, zo getuigt Franciscus in zijn Testament. Spirituele, historische en taalkundige benadering toont een consistente evangelische boodschap in zijn geschriften: ‘Laat je omvormen door de woorden van het evangelie; het zijn woorden van geest en leven’. Op deze studiemiddag richten we ons op mystiek en mystagogie van Franciscus. Lezing van zijn laatste getuigenis, zijn testament, toont dat hij zowel mysticus was als mystagoog: iemand die leeft vanuit een persoonlijke godservaring en die de mogelijkheid van zo’n ervaring ook voor anderen wil ontsluiten.
Dr. Hubert Bisschops ofs spreekt vanuit zijn dissertatie Franciscus van Assisi: mysticus en mystagoog vooral over Franciscus als mysticus. In een viertal workshops wordt ingegaan op diverse vormen, mogelijkheden en middelen van en voor mystagogie, inwijding en geestelijke begeleiding.
Programma
13.15 uur Inschrijving, koffie en thee
13.30 uur Opening door Gerard Pieter Freeman, directeur FSC
13.45 uur Hubert Bisschops ofs, Franciscus: mysticus en mystagoog
14.45 uur Pauze met koffie en thee
15.00 uur Twee parallelle workshops
1. Ria van Dinther osc, inwijding in het mysterie van de gemeenschap
2. Annemiek de Jong-van Campen, mystagogie vanuit het gezichtspunt van
de myste
16.00 uur Twee parallelle workshops
1. Prof. Tjeu van Knippenberg, geestelijke begeleiding op de weg van de
religieuze identiteit
2. Rob Polet, Olivier Messiaen en de mystagogie door de muziek
17.00 uur Nawoord door Jan van den Eijnden ofm
17.15 uur Afsluiting met drankje en hapje
Datum
Vrijdagmiddag 2 oktober 2009 van 13.00 tot 17.30 uur
Locatie
Universiteitscentrum De Uithof te Utrecht, Heidelberglaan 2 (Auto parkeren op de Leuvenlaan; Buslijn 11 of 12 of 12S van Centraal Station). Groene Zaal in het Van Unnikgebouw
Aanmelding
Kosten
Deelname aan de studiemiddag kost € 15 op de middag zelf te voldoen. Studenten gratis.
Inlichtingen
Informatie bij Willem Marie Speelman, 06 1566 1563
Studiedag van het Franciscaans Studiecentrum op vrijdag 2 oktober 2009
Academische cursus franciscaanse spiritualiteit
Na enige malen de cursus franciscaanse spiritualiteit te hebben gegeven, acht het FSC de tijd rijp voor het ontwikkelen van een cursus over de spiritualiteit van Clara. In het najaar 2009 zal daarom op de Faculteit Katholieke Theologie te Utrecht een academische cursus spiritualiteit van Clara worden gegeven. Academische cursus franciscaanse spiritualiteit
Na enige malen de cursus franciscaanse spiritualiteit te hebben gegeven, acht het FSC de tijd rijp voor het ontwikkelen van een cursus over de spiritualiteit van Clara. In het najaar 2009 zal daarom op de Faculteit Katholieke Theologie te Utrecht een academische cursus spiritualiteit van Clara worden gegeven.
Wanneer?
Op de donderdagmiddagen tussen 14.00 - 16.00 uur van 3 september t/m 8 oktober en 29 oktober t/m 3 december.
Voor wie?
De cursus is opgezet als keuzevak voor de Master Theologie aan de FKT, maar de cursus staat ook open voor andere studenten en niet-studenten.
Door wie?
De cursus wordt gegeven door medewerkers van het Franciscaans Studiecentrum, te weten Prof. dr. Gerard Pieter Freeman en Dr. Willem Marie Speelman.
Doelstelling
De cursus heeft als doel de student kennis van en inzicht in de spiritualiteit van Clara te geven, gecombineerd met het vermogen verantwoord over het onderwerp te spreken en het op de juiste waarde te schatten voor je eigen leven.
Vereiste vaardigheden
Van de student wordt verwacht dat hij of zij zelfstandig teksten in het Nederlands, Engels en Duits kan lezen en verwerken, en dat hij of zij de verwerkte stof kan presenteren in een mondelinge presentatie en in een werkstuk.
Inhoud van de cursus
- Religieuze vrouwen in Clara’s tijd
- De bekering van Clara van Assisi
- Franciscus en Clara: moeder en dochter
- Clara en God: dochter en dienares, moeder, bruid en zuster
- Clara en de Curie: ontwikkeling van de levensvorm tot een Regel
- Clara en de zusters: De Regel als getuigenis van een levenspraktijk
- Eerste brief aan Agnes van Praag: ruil en maagdelijkheid
- Tweede brief aan Agnes van Praag: contemplatieve weg, lijden en liefde
- Derde brief aan Agnes van Praag: inwoning Gods
- Vierde brief aan Agnes van Praag: spiegel
- Religieuze vrouwen naar het model van Clara: Isabelle van Longchamps
- Religieuze vrouwen naar het model van Clara: Elisabeth van Thuringen
Werkvormen
De cursus is een combinatie van hoorcolleges en werkcolleges. We lezen en analyseren samen bronteksten, we luisteren naar elkaars presentaties, discussiëren daarover en we oefenen ons in het schrijven van een werkstuk.
De toetsing
De toetsing vindt plaats op basis van de participatie tijdens de colleges, de presentatie en het afsluitend werkstuk.
Verplichte literatuur
De geschriften van Franciscus van Assisi (2e herz. druk 2006)
Clara van Assisi, Geschriften, Leven, Documenten (1992)
Reader
Kosten
Voor hen die als student ingeschreven staan aan een universiteit of hbo-instelling is de cursus gratis. De kosten voor anderen bedragen € 600 (voor leden van de eerste, tweede en derde orde en van de Vereniging Franciscaanse Beweging € 350). Dit bedrag dient voor de aanvang van de cursus te zijn overgemaakt op rekening 2892099 ten name van het Franciscaans Studiecentrum.
Informatie
Verdere informatie kunt u inwinnen via e-mail: info@franciscaans-studiecentrum.nl of via de telefoon: Willem Marie Speelman 06 1566 1563
keer terug
Nieuwe minor Christelijke Spiritualiteit in het Dagelijks leven
In september 2009 start een nieuwe minor Christelijke Spiritualiteit in het Dagelijks leven, waarin studenten en andere deelnemers zich oefenen in een spirituele duiding van het leven. De cursus bestaat uit vier blokken en kan in één jaar gevolgd worden. Nieuwe minor Christelijke Spiritualiteit in het Dagelijks leven
In september 2009 start een nieuwe minor Christelijke Spiritualiteit in het Dagelijks leven, waarin studenten en andere deelnemers zich oefenen in een spirituele duiding van het leven. De cursus bestaat uit vier blokken en kan in één jaar gevolgd worden.
1. Algemene inleiding over de minor
Aan de Faculteit Katholieke Theologie te Utrecht bestaat de mogelijkheid op academische wijze spiritualiteit te leren: in de minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven.
Spirituele kennis komt voort uit en leidt tot een levenspraktijk. We leiden ons leven voornamelijk met behulp van praktische kennis; nog voor we wakker zijn doen we al de nodige dingen die ons leven mogelijk of aangenaam maken. En ook al doen we veel dingen onbewust, deze praktische vermogens zijn vaak vindplaatsen van spiritualiteit: wij zijn altijd al gericht. Je kunt je bewust worden van je gerichtheid. Je kunt haar kritisch bekijken en waarderen aan de hand van grote spirituele voorgangers. Je kunt de vaardigheid ontwikkelen jouw spiritualiteit aan het licht te brengen. En ten slotte kun je proberen jouw spiritualiteit effectief te laten zijn in je omgeving, bijvoorbeeld op het werk. Daartoe is het nodig jouw inzichten en vaardigheden te communiceren, zowel op persoonlijk als institutioneel vlak. Als jij jouw manieren van doen bewust kunt (laten) richten, dan kun je vervolgens proberen ook aan anderen richting te geven.
2. Doelstelling minor
De minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven biedt inzicht in verschillende vormen van christelijke spiritualiteit en het vermogen het inzicht in praktijk te brengen.
3. Inhoud van de vakken
De cursus bestaat uit vier samenhangende modules van elk 6 tot 9 ECTS (168 resp. 252 uur). In de minor word je uitgedaagd jouw levensoriëntatie onder discussie te stellen, te verrijken en te verdiepen. De cursus beweegt zich tussen:
De sterkste punten uit de traditie van de christelijke spiritualiteit, met bijzondere aandacht voor de grote ordestradities;
De levensoriëntatie van de student en de wens om die oriëntatie effectief in te zetten in leven en werken.
Verschillende werkvormen wisselen elkaar af: hoorcollege, spirituele oefening, werkcollege, presentatie en gesprek.
5. Profiel van de student
De minor is opgezet voor Bachelorstudenten van de universiteit of hbo, en dan met name voor de studenten die in hun toekomstige functie spiritualiteit willen betrekken. Je kunt daarbij denken aan studenten in de medische wetenschap, rechten, bedrijfskunde, letteren enzovoorts. Ook is de minor geschikt voor mensen in de verzorgende sector, de hulpverlening en het pastoraat. VWO niveau vereist.
6. Praktische informatie
Tijden
De minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven wordt gegeven aan de Fakulteit Katholieke Theologie, locatie Utrecht op de donderdagen van 3 sept t/m 15 okt, 5 nov t/m 3 dec, 28 jan t/m 11 mrt, 15 apr t/m 20 mei van 9.00 tot 10.45 en van 11.00 tot 12.45 uur.
Kosten
Voor bachelorstudenten, ingeschreven aan de universiteit, is het volgen van de minor Christelijke spiritualiteit gratis. Voor anderen kost deelname € 2100. De modules 1, 3 en 4 kunnen ook afzonderlijk gevolgd worden, voor € 525 (onder voorbehoud). De tweede module bouwt voort op de eerste en kan daarom niet afzonderlijk worden gevolgd.
Inschrijvingen via Bureau Inschrijvingen van de Universiteit van Tilburg:
http://www.uvt.nl/studenten/inschrijven/uvt/
Meer informatie
Voor informatie kun je terecht bij de coördinator Willem Marie Speelman, w.m.speelman@uvt.nl of 06 1566 1563
4. Opbouw van het programma
Module 1: Algemene inleiding in de christelijke spiritualiteit (6 ECTS)
Tijd: 3 sept – 3 dec, 9.00-10.45 uur
Docent: Dr. Willem Marie Speelman
Doelstelling: inzicht in en waardering voor de christelijke spiritualiteit in de geschiedenis
Afsluiting: Schriftelijk tentamen
Module 2: Spirituele methode (9 ECTS)
Tijd: 3 sept – 3 dec, 11.00-12.45 uur
Docent: Dr. Willem Marie Speelman
Doelstelling: vertrouwdheid met de spirituele methode, het vermogen spirituele praktijken te beschrijven, te waarderen en te ontwikkelen.
Afsluiting: Werkstuk
Module 3: De grote orderegels en hun toepassingsmogelijkheden (6 ECTS)
Tijd: 28 jan – 20 mei, 9.00-10.45 uur
Docenten: Prof. dr. P. van Geest, Prof. dr. G.P. Freeman
Doelstelling: vertrouwdheid met de belangrijkste westerse regels, inzicht in de wisselwerking tussen het leven en de regel, en het vermogen de regels te gebruiken als leidraad voor het eigen leven.
Afsluiting: Werkstuk of Je eigen leefregel
Module 4: Levensinrichting (9 ECTS)
Tijd: 28 jan – 20 mei, 11.00-12.45 uur
Docenten: Prof. dr. P. van Geest, Prof. dr. G.P. Freeman
Doelstelling: inzicht in de verschillende levensvormen, die zijn voortgekomen uit en in wisselwerking staan met de christelijke spiritualiteit van het dagelijkse leven.
Afsluiting: Presentatie en slotgesprek
Te verschijnen: nieuw boek over de nederigheid van God
Naar aanleiding van de studiedag De deemoed Gods of Hoe Franciscus Christus ziet (22 oktober 2008) zal het FSC deze zomer een bundel uitbrengen. In het boek, onder redactie van Krijn Pansters en Willem Marie Speelman, zullen onder meer de lezingen van de studiedag worden opgenomen. Te verschijnen: nieuw boek over de nederigheid van God
Naar aanleiding van de studiedag De deemoed Gods of Hoe Franciscus Christus ziet (22 oktober 2008) zal het FSC deze zomer een bundel uitbrengen. In het boek, onder redactie van Krijn Pansters en Willem Marie Speelman, zullen onder meer de lezingen van de studiedag worden opgenomen.
Internationaal Kartuizer Congres georganiseerd door FSC medewerker Krijn Pansters
Op 19 en 20 juni 2009 vindt in Theaterhotel De Oranjerie te Roermond een Internationaal congres plaats over de kartuizers, met als thema: Kartuizerwerelden. De hedendaagse omgang met de kartuizers en hun erfgoed.
Internationaal Kartuizer Congres georganiseerd door FSC medewerker Krijn Pansters
Op 19 en 20 juni 2009 vindt in Theaterhotel De Oranjerie te Roermond een Internationaal congres plaats over de kartuizers, met als thema: Kartuizerwerelden. De hedendaagse omgang met de kartuizers en hun erfgoed.
De lezingen van diverse specialisten uit binnen- en buitenland betreffen onder meer: recent onderzoek naar de kartuizers, moderne beeldvorming over de kartuizers, actualiteit van de kartuizer spiritualiteit, receptie van kartuizer literatuur, betekenis van de kartuizers voor de stad, de kartuizers als inspiratie voor beeldende kunst en bouwwerken.
Bij dit congres verschijnt ook een congresbundel onder redactie van Peter Nissen en Krijn Pansters.
Entree: twee congresdagen, lunch, koffie en thee: € 150,- pp.; € 95, - voor studenten en aio’s.
Informatie: www.kartuizers.nl.
Registratie: congres@kartuizers.nl.
Capodacqua III
Capodacqua is een tweejarige cursus voor nieuw kader in de franciscaanse beweging, georganiseerd door de Nederlandse clarissen en ondersteund door het Franciscaans Studiecentrum.
Capodacqua III
Capodacqua is een tweejarige cursus voor nieuw kader in de franciscaanse beweging, georganiseerd door de Nederlandse clarissen en ondersteund door het Franciscaans Studiecentrum.
De franciscaanse beweging heeft mensen nodig die in de komende jaren kader kunnen zijn, mensen die samen met anderen de inspiratie van Franciscus en Clara door kunnen geven.
Bij voldoende belangstelling organiseren we een nieuwe kadercursus.
Aarzel dus niet contact op te nemen met:
Zr. Beatrijs Corveleyn, Waterstraat 141, 6541 TE Nijmegen (corveleyn@hetnet.nl)
Of Joke Reints, Kolbleikolk 58, 8017 NK Zwolle. Tel. 038 4653308 (jokereints@planet.nl).
22 oktober 2008: Studiedag Franciscaans Studiecentrum i.s.m. Faculteit Katholieke Theologie
Het meest kenmerkende van de franciscaanse spiritualiteit is tegelijk het meest paradoxale: de Allerhoogste wordt gezocht in de diepste nederigheid.
Franciscus heeft God op een ongehoorde manier leren kennen. Hij ontdekte dat hij niet naar boven moet staren om Hem te zien, maar dat hij juist naar beneden moet gaan om Hem daar te ontmoeten.
Hij zoekt de armoede en de nederigheid dan ook niet omdat hij zo de mens heeft leren kennen, maar omdat hij zo Christus heeft ontmoet.
Op deze studiedag richten wij ons op de theologische kwestie van de deemoed van God. Nederigheid en de armoede zijn geen toevallige omstandigheden van het mensenleven,
maar onthullen iets van het wezen van ons bestaan. De deemoed Gods
of
Hoe Franciscus Christus ziet
Studiedag Franciscaans Studiecentrum i.s.m. Faculteit Katholieke Theologie
22 oktober 2008
Het meest kenmerkende van de franciscaanse spiritualiteit is tegelijk het meest paradoxale: de Allerhoogste wordt gezocht in de diepste nederigheid.
Franciscus heeft God op een ongehoorde manier leren kennen. Hij ontdekte dat hij niet naar boven moet staren om Hem te zien, maar dat hij juist naar beneden moet gaan om
Hem daar te ontmoeten. Hij zoekt de armoede en de nederigheid dan ook niet omdat hij zo de mens heeft leren kennen, maar omdat hij zo Christus heeft ontmoet. Op deze studiedag
richten wij ons op de theologische kwestie van de deemoed van God. Nederigheid en de armoede zijn geen toevallige omstandigheden van het mensenleven, maar onthullen iets van
het wezen van ons bestaan.
Professor dr. Henk Schoot (Thomasinstituut van de Faculteit Katholieke Theologie) spreekt over de christologische vooronderstellingen en implicaties van de goddelijke deemoed.
Dr. Jan van den Eijnden ofm (Franciscaans Studiecentrum) spreekt over de christologische vooronderstellingen en implicaties van de visie van Franciscus op Christus.
In een viertal workshops zullen verwante thema's worden uitgediept. Willem Marie Speelman stelt de vraag hoe wij God, die wij niet kunnen zien, kunnen zien. Joop Smit gaat in op de prachtige
hymne waarin de goddelijke majesteit verbonden wordt met de diepste nederigheid. Krijn Pansters benadert het thema aan de hand van de deugd: als de nederigheid een deugd is en de deugden van
God zijn, moet God dan niet nederig zijn? Hubert Bisschops leest teksten van Franciscus over Christus.
Programma
| 10.00 uur | Ontvangst en koffie | |
| 10.30 uur | Opening door dr. Bert de Jong, voorzitter van het Franciscaans Studiecentrum
| | 10.45 uur | Christus van boven, christologie van beneden. Wegwijzers in een theologisch mijnenveld
Prof. dr. Henk Schoot | |
| 11.30 uur | Koffie en thee | |
| 11.45 uur | Christus de Heer, broeder van de mensen. Hoog en laag in Franciscus' visie op Christus
Dr. Jan van den Eijnden ofm | |
| 12.30 uur | Lunch (wordt verzorgd) | |
| 13.30 uur | Workshops (eerste ronde)
- Het zien van God - dr. Willem Marie Speelman (FSC)
Kunnen wij God zien of kunnen we zien dat God ons ziet? Hoe kijken wij dan naar Christus, en naar elkaar, en naar onszelf?
- Hij die bestond in goddelijke majesteit - dr. Joop Smit osa (FKT)
Tekstlezing van de Christushymne uit de Brief aan de Filippenzen 2, 5-11
- De nederigheid van God - dr. Krijn Pansters (FSC)
Hoe en onder welke voorwaarden kunnen wij spreken over de nederigheid van God? En wat betekent het voor de deugd van de nederigheid dat Franciscus deze aan God toeschrijft in zijn Lofzang op de Deugden?
- Franciscus over Christus - dr. Hubert Bisschops (FSC)
Lezing van teksten van Franciscus over Christus |
|
| 14.30 uur | Koffie en thee | |
| 15.00 uur | Workshops (tweede ronde) | |
| 16.00 uur | Afsluiting door Prof. dr. Adelbert Denaux, decaan van de Faculteit Katholieke Theologie | |
| 16.15 uur | Drankje met garnering | |
Plaats
De studiedag wordt gehouden in en rond de Boothzaal van de Universiteitsbibliotheek Utrecht, Heidelberglaan 3. Goed bereikbaar per auto of openbaar vervoer: buslijnen 11 en 12 vanaf Utrecht CS.
Kosten
Deelname kost € 25.00, te voldoen bij aankomst. Voor leden van de Eerste en Tweede Orde is de toegang vrij.
Opgave
Uiterlijk 10 oktober 2008 op info@franciscaans-studiecentrum.nl, of aanmelden bij Franciscaans Studiecentrum, Faculteit Katholieke Theologie, Heidelberglaan 2, 3584 CS Utrecht.
Graag met vermelding van de door u gekozen workshops.
Inlichtingen
Willem Marie Speelman 06 15 66 15 63 of www.franciscaans-studiecentrum.nl
19 september 2008: Promotie Hubert Bisschops, toegevoegd stafmedewerker FSC
Op vrijdag 19 september om 10.30 uur is aan de Radboud Universiteit Nijmegen FSC stafmedewerker Hubert J. Bisschops gepromoveerd op het proefschrift Franciscus van Assisi: mysticus en mystagoog.
Promotores: Prof. dr. H.H. Blommestijn (Gregoriana Rome / TBI Nijmegen); Prof. dr. G.P. Freeman (Universiteit van Tilburg / FSC Utrecht).
19 september 2008: Promotie Hubert Bisschops, toegevoegd stafmedewerker FSC
Op vrijdag 19 september om 10.30 uur is aan de Radboud Universiteit Nijmegen FSC stafmedewerker Hubert J. Bisschops gepromoveerd op het proefschrift Franciscus van Assisi: mysticus en mystagoog.
Promotores: Prof. dr. H.H. Blommestijn (Gregoriana Rome / TBI Nijmegen); Prof. dr. G.P. Freeman (Universiteit van Tilburg / FSC Utrecht).
Assisi, 16 april 1208. Franciscus leest met zijn eerste volgelingen in de San Niccolò enkele teksten uit het evangelie. Zij vormen, met zijn onmiddellijke reactie ‘Dit is onze regel’, nog steeds de basis van de regel voor alle minderbroeders: conventuelen, franciscanen en kapucijnen (eerste orde). Ook vormen ze de basis voor de leefregels in de pluriforme franciscaanse beweging: de tweede orde (volgelingen van Clara), gehuwde en ongehuwde mannen en vrouwen van de derde orde, zowel seculier (in de wereld) als regulier (in een klooster) en allerlei andere groepen Franciscus-volgers in diverse christelijke denominaties.
‘Neem het evangelie tot richtsnoer voor je leven’, was Gods opdracht, zo getuigt Franciscus in zijn testament. Hubert Bisschops’ nieuwe, oorspronkelijke lezing van dit geschrift toont dat hij zowel mysticus was als mystagoog: iemand die leeft vanuit een persoonlijke godservaring en die de mogelijkheid van zo’n ervaring ook voor anderen wil ontsluiten. Spirituele, historische en taalkundige benadering toont een consistente evangelische boodschap in zijn geschriften: ‘Laat je omvormen door de woorden van het evangelie; het zijn woorden van geest en leven’.
najaar 2008: cursus franciscaanse spiritualiteit
In het najaar 2008 zal op de Faculteit Katholieke Theologie te Utrecht een academische cursus franciscaanse spiritualiteit worden gegeven. Academische cursus franciscaanse spiritualiteit
In het najaar 2008 zal op de Faculteit Katholieke Theologie te Utrecht een academische cursus franciscaanse spiritualiteit worden gegeven.
Wanneer?
Op de donderdagmiddagen tussen 14.00 - 17.00 uur van 4 september t/m 9 oktober en 30 oktober t/m 4 december.
Voor wie?
De cursus is opgezet als keuzevak voor de Master Theologie aan de FKT, maar de cursus staat ook open voor andere studenten en niet-studenten.
Door wie?
De cursus wordt gegeven door de medewerkers van het Franciscaans Studiecentrum, te weten Prof. dr. Gerard Pieter Freeman, Dr. J. van den Eijnden ofm en Dr. Willem Marie Speelman.
Doelstelling
De cursus heeft als doel de student kennis van, inzicht in en waardering voor de franciscaanse spiritualiteit te geven, gecombineerd met het vermogen verantwoord over het onderwerp te spreken en te laten doorwerken in het eigen leven.
Vereiste vaardigheden
Van de student wordt verwacht dat hij of zij zelfstandig teksten in het Nederlands, Engels en Duits kan lezen en verwerken, en dat hij of zij de verwerkte stof kan presenteren in een mondelinge presentatie en in een werkstuk.
Inhoud van de cursus
- Inleiding
- de bekering van Franciscus
- de eerste broeders en de zending
- de Regel en de levenspraktijk
- Clara
- haar zusters
- de natuur en de vogels
- de derde orde
- de zending onder de moslims
- de stigmatisatie
- het Zonnelied
- het Testament en de dood van Franciscus
Werkvormen
De cursus is een combinatie van hoorcolleges en werkcolleges. We lezen en analyseren samen bronteksten, we luisteren naar elkaars presentaties en discussiëren daarover en we oefenen ons in het schrijven van een werkstuk.
De toetsing
De toetsing vindt plaats op basis van de participatie tijdens de colleges, de presentatie en het afsluitend werkstuk.
Verplichte literatuur
De geschriften van Franciscus van Assisi (2e herz. druk 2006)
Clara van Assisi, Geschriften, Leven, Documenten (1992)
Kosten
Voor hen die als student ingeschreven staan aan een universiteit of hbo-instelling is de cursus gratis. De kosten voor anderen bedragen € 375 (voor leden van de eerste, tweede en derde orde en van de Vereniging Franciscaanse Beweging € 300). Dit bedrag dient voor de aanvang van de cursus te zijn overgemaakt op rekening 2892099 ten name van het Franciscaans Studiecentrum.
Informatie
Verdere informatie: info@franciscaans-studiecentrum.nl of via de telefoon van Willem Marie Speelman 06 1566 1563
augustus 2008: Bachelor minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven
Aan de Faculteit Katholieke Theologie te Utrecht bestaat de mogelijkheid op academische wijze spiritualiteit te leren: in de minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven. De cursus bestaat uit vier samenhangende modules van elk 6 tot 9 ECTS (168 resp. 252 uur). In de minor word je uitgedaagd jouw levensoriëntatie onder discussie te stellen, te verrijken en te verdiepen. Bachelor minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven
Aan de Faculteit Katholieke Theologie te Utrecht bestaat de mogelijkheid op academische wijze spiritualiteit te leren: in de minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven.
De cursus bestaat uit vier samenhangende modules van elk 6 tot 9 ECTS (168 resp. 252 uur). In de minor word je uitgedaagd jouw levensoriëntatie onder discussie te stellen,
te verrijken en te verdiepen. De cursus beweegt zich tussen:
- De levensoriëntatie van de student en de wens om die oriëntatie effectief in te zetten in leven en werken.
- De sterkste punten uit de traditie van de christelijke spiritualiteit, met bijzondere aandacht voor de grote ordestradities;
De minor is opgezet voor Bachelorstudenten van de hbo en de universiteit, en dan met name voor de studenten die in hun toekomstige functie spiritualiteit willen betrekken.
Je kunt daarbij denken aan studenten in de medische wetenschap, rechten, bedrijfskunde, letteren enzovoorts. Ook is de minor geschikt voor mensen in de verzorgende sector,
de hulpverlening en het pastoraat. De minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven biedt inzicht in verschillende vormen van christelijke spiritualiteit en het vermogen het inzicht
in praktijk te brengen.
Spirituele kennis komt voort uit en leidt tot een levenspraktijk. We leiden ons leven voornamelijk met behulp van praktische kennis; nog voor we wakker zijn doen we al de nodige
dingen die ons leven mogelijk of aangenaam maken. En ook al doen we veel dingen onbewust, deze praktische vermogens zijn vaak vindplaatsen van spiritualiteit: wij zijn altijd al gericht.
Je kunt je bewust worden van je gerichtheid. Je kunt haar kritisch bekijken en waarderen aan de hand van grote spirituele voorgangers. Je kunt de vaardigheid ontwikkelen jouw spiritualiteit
aan het licht te brengen. En ten slotte kun je proberen jouw spiritualiteit effectief te laten zijn in je omgeving, bijvoorbeeld op het werk. Daartoe is het nodig jouw inzichten
en vaardigheden te communiceren, zowel op persoonlijk als institutioneel vlak. Als jij jouw manieren van doen bewust kunt (laten) richten, dan kun je vervolgens proberen ook aan anderen
richting te geven.
De minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven wordt gegeven aan de FKT op de donderdagen van 4 sept t/m 9 okt, 30 okt t/m 18 dec 2008, 29 jan t/m 5 mrt, 2 apr t/m 28 mei,
steeds van 9.00-11.00 en van 11.00-13.00 uur (onder voorbehoud, omdat het precieze rooster nog niet bekend is). Verschillende werkvormen wisselen elkaar af: hoorcollege, spirituele oefening,
werkcollege, presentatie en gesprek.
Voor studenten, ingeschreven aan hbo of universiteit, is het volgen van de minor Christelijke spiritualiteit gratis (behalve readers en verplichte literatuur).
Voor mensen die niet studeren aan hbo of universiteit kost deelname € 1800. De modules kunnen ook afzonderlijk gevolgd worden à € 450 (onder voorbehoud). VWO niveau vereist.
Inschrijvingen via Bureau Inschrijvingen van de Universiteit van Tilburg.
Voor informatie kun je terecht bij de coördinator Willem Marie Speelman, te bereiken op info@franciscaans-studiecentrum.nl
of telefoon 06 1566 1563
Module 1: Algemene inleiding in de christelijke spiritualiteit
Docent: Dr. W.M. Speelman
Doelstelling: inzicht in en waardering voor de christelijke spiritualiteit in de geschiedenis
Afsluiting: Schriftelijk tentamen
Module 2: Spirituele methode
Docent: Dr. W.M. Speelman
Doelstelling: vertrouwdheid met de spirituele methode, het vermogen spirituele praktijken te beschrijven, te waarderen en te ontwikkelen.
Afsluiting: Werkstuk
Module 3: De grote orderegels en hun toepassingsmogelijkheden
Docenten: Prof. dr. P. van Geest, Prof. dr. G.P. Freeman
Doelstelling: vertrouwdheid met de belangrijkste westerse regels, inzicht in de wisselwerking tussen het leven en de regel, en het vermogen de regels te gebruiken als leidraad voor het eigen leven.
Afsluiting: Werkstuk of Je eigen leefregel
Module 4: Levensinrichting
Docenten: Prof. dr. P. van Geest, Prof. dr. G.P. Freeman
Doelstelling: inzicht in de verschillende levensvormen, die zijn voortgekomen uit en in wisselwerking staan met de christelijke spiritualiteit van het dagelijkse leven.
Afsluiting: Presentatie en slotgesprek
februari 2008: Interview met Krijn Pansters
KRO radio interview over de deugden
februari 2008: Portiuncula
In de komende veertigdagentijd (van Aswoensdag tot Witte Donderdag, oftewel van 6 februari tot 20 maart) wil ik een project doen over lichamelijke spiritualiteit. In de huidige cultuur wordt onze lichamelijkheid doorgaans op een on-lichamelijke manier beleefd. Volgens sommige cultuurwetenschappers hebben de media ons van ons lichaam ontdaan. In ieder geval is het goed om stil te staan bij de vraag welke rol ons lichaam speelt in ons dagelijks en geestelijk leven: ervaren we nog wat bij woorden als "water", "honger", "vreugde"? Naar een lichamelijke spiritualiteit volgens Franciscus en Clara
Willem Marie Speelman
In de komende veertigdagentijd (van Aswoensdag tot Witte Donderdag, oftewel van 6 februari tot 20 maart) wil ik een project doen over lichamelijke spiritualiteit. In de huidige cultuur wordt onze lichamelijkheid doorgaans op een on-lichamelijke manier beleefd. Volgens sommige cultuurwetenschappers hebben de media ons van ons lichaam ontdaan. In ieder geval is het goed om stil te staan bij de vraag welke rol ons lichaam speelt in ons dagelijks en geestelijk leven: ervaren we nog wat bij woorden als "water", "honger", "vreugde"? De middeleeuwse heiligen Francisus en Clara gingen natuurlijk anders met hun lichaam om dan wij. Nu mag de indruk bestaan dat de "minachting van de wereldse gezindheid" deze heiligen tot vijand van hun lichaam heeft gemaakt. Maar hun levensbeschouwing blijkt toch zeer lichamelijk beleefd te worden. Niet alleen in ascetische beproevingen, maar ook in hun rondtrekken op blote voeten, het proeven van smaken, het aanraken van melaatsen speelt het lichaam een belangrijke rol. Met andere woorden, het geestelijk leven van Franciscus en Clara is altijd ook een lichamelijke belevenis. Kunnen wij met behulp van de doorleefde spiritualiteit van Franciscus en van Clara opnieuw ervaren welke rol ons lichaam speelt in ons leven? En kan die nieuwe beleving ons verder helpen op onze spirituele weg?
Het project
We zullen zeven keer bijeenkomen, nl. op de woensdagavonden in de veertigdagentijd. Gedurende deze periode zullen wij spirituele oefeningen van Franciscus en Clara doen: inkeren, vasten, dragen, onderweg zijn, schouwen en werken met de handen. Ter voorbereiding van de avonden schrijven de deelnemers ervaringen op die ze opdoen tijdens de oefeningen. Op basis van deze ervaringen bezinnen wij ons op de rol van het lichaam in de spiritualiteit. Zo oefenen wij ons gaandeweg in de spiritualiteit en overwegen we onze dagelijkse gewoonten.
De avonden
In de Petrus en Pauluskerk, Vierwindenlaan 11, te Tilburg komen wij bijeen op de woensdagavonden van 18.00 tot 21.30 uur, met om 18.15 uur een gezamenlijke maaltijd.
| 1e woensdag (6 febr) |
Inkeren. Het lichaam is de ervaring hier en nu te leven. Tot inkeer komen is even de wereld verlaten - of is het juist bewuster bij je omgeving zijn? Wat maken we mee als we een kwartier per dag helemaal niets doen?
Keren (Word-document) |
| 2e woensdag (13 febr) |
Vasten. Het lichaam moet zich voeden en rusten; vasten is wachten met eten en drinken, waken is wachten met slapen. Wat ervaren wij als wij wachten?
Vasten (Word-document) |
| 3e woensdag (20 febr) |
Dragen. Het lichaam draagt. Wat dragen wij allemaal? Pijn, een kind, kleren, een kruis? Is wat wij dragen ons vreemd of juist eigen? Kunnen we het dragen? Kunnen we het loslaten?
Dragen (Word-document) |
| 4e woensdag (27 febr) |
Onderweg zijn. Ons lichaam vervoert. Hebben wij gevoel voor ruimte en richting? Hoe groot is onze snelheid? Kunnen wij achterlaten? Wat hebben wij te brengen?
Onderweg zijn (Word-document) |
| 5e woensdag (5 maart) |
Waarnemen. Het lichaam is een zintuig dat haar omgeving waarneemt, maar dat ook door de omgeving waargenomen wordt. In beide optieken is sprake van getuigen. Waar zijn wij getuige van en waar getuigen wij van?
Waarnemen (Word-document) |
| 6e woensdag (12 maart) |
Werken. Ons lichaam werkt, en werkt in op zijn omgeving. Hoe werken wij? Kunnen wij ons werk ook loslaten?
Werken (Word-document) |
| 7e woensdag (19 maart) |
Vieren. Omdat wij een lichaam zijn kunnen wij zingen en dansen, gemeenschap hebben, zijn en een groter lichaam vormen. Ons lichaam viert het leven, waar de meeste mensen alleen maar van dromen.
Vieren (Word-document) |
Ben je geïnteresseerd? Bel dan 06 1566 1563 of mail: w.m.speelman@uvt.nl
Willem Marie Speelman
Leenherenstraat 80
5021 CK Tilburg
februari 2008: Het FSC begint met een nieuwsbrief
Vanaf 1 maart a.s. zal het FSC eens per kwartaal een nieuwsbrief doen uitgaan. Als u zich daarop wilt abonneren hoeft u maar deze pagina te bezoeken, uw e-mailadres in te vullen en op te sturen.
vrijdag 7 december 2007: Studiedag van het Franciscaans Studiecentrum
Met Franciscus op weg naar Kerst
Franciscus van Assisi had een voorliefde voor Kerstmis, het Hoogfeest van de geboorte van de Heer Jezus Christus. In antwoord op een vraag over het vasten zegt hij dat met Kerstmis zelfs de muren
vlees moeten eten (2 Cel 199), voorwaar een idee dat veel later door de snackbars is opgenomen. Zijn liefde voor Kerstmis resoneert met zijn spiritualiteit van de menswording,
de eerbied voor de nederdaling van God in de lichamelijkheid van de mens. Deze spiritualiteit is ook herkenbaar in de teksten van Franciscus over de Eucharistie.
Wij willen op deze studiedag nagaan wat Franciscus ons te leren heeft over de viering van Kerstmis en de Advent als de weg daarheen. vrijdag 7 december 2007: Studiedag van het Franciscaans Studiecentrum
Met Franciscus op weg naar Kerst
Franciscus van Assisi had een voorliefde voor Kerstmis, het Hoogfeest van de geboorte van de Heer Jezus Christus. In antwoord op een vraag over het vasten zegt hij dat met Kerstmis
zelfs de muren vlees moeten eten (2 Cel 199), voorwaar een idee dat veel later door de snackbars is opgenomen. Zijn liefde voor Kerstmis resoneert met zijn spiritualiteit van de menswording,
de eerbied voor de nederdaling van God in de lichamelijkheid van de mens. Deze spiritualiteit is ook herkenbaar in de teksten van Franciscus over de Eucharistie.
Wij willen op deze studiedag nagaan wat Franciscus ons te leren heeft over de viering van Kerstmis en de Advent als de weg daarheen.
Programma
| 13.00 uur | Inschrijving, koffie en thee |
| 13.30 uur | Opening met O-antifoon en gebed |
| 13.45 uur | Gerard Pieter Freeman, Over de kerststal en de kerstnachtviering in Greccio
"Ik wil de herinnering oproepen aan het Kind dat in Bethlehem geboren is, en zo goed mogelijk met eigen ogen de pijnlijke en behoeftige omstandigheden zien waaronder het Kind te lijden had, hoe het daar in een kribbe op stro lag tussen een os en een ezel." |
| 14.30 uur | Pauze begint met O-antifoon |
| 15.00 uur | Twee parallelle workshops
- Jan van de Eijnden ofm, Over Franciscus en de Eucharistie.
- Franciscus' Officie voor Advent en Kerst en haar toonzetting.
|
| 15.50 uur | Pauze begint met O-antifoon |
| 16.05 uur | Twee parallelle workshops
- Over de O-antifonen.
- Willem Marie Speelman, De verwachting van Maria
|
| 16.55 uur | Nawoord met O-antifoon |
| 17.10 uur | Afsluiting met drankje en hapje |
Datum
Vrijdagmiddag 7 december 2007 van 13.00 tot 17.10 uur
Locatie
Universiteitscentrum De Uithof te Utrecht, Van Lier Eggink Zaal in het Bestuursgebouw, Heidelberglaan 8
Aanmelding
Opgave via e-mail: info@franciscaans-studiecentrum.nl of schriftelijk: FSC - FKT kamer 917B, Heidelberglaan 2, 3584 CS Utrecht
Kosten
Deelname aan de studiemiddag kost € 15,- op de middag zelf te voldoen. Studenten en leden van de franciscaanse orden gratis
Inlichtingen
Informatie bij Willem Marie Speelman, 06 1566 1563
17 november 2007: Symposium over Elisabeth en de zorg
In verband met haar achtste eeuwfeest wordt op zaterdag 17 november 2007 van 12.30-17.00 uur in Grave een symposium georganiseerd over Elisabeth en de zorg.
Aansluitend op dat symposium wordt het boek. G. P. Freeman (red.), Elisabeth van Thuringen: We moeten de mensen blij maken gepresenteerd. zaterdag 17 november 2007: Symposium over Elisabeth en de zorg
In verband met haar achtste eeuwfeest wordt op zaterdag 17 november 2007 van 12.30 - 17.00 uur in Grave een symposium georganiseerd over Elisabeth en de zorg.
Aansluitend op dat symposium wordt het boek. G. P. Freeman (red.), Elisabeth van Thuringen: We moeten de mensen blij maken gepresenteerd (zie: www.valkhofpers.nl/aanbieding.htm).
Organisatie is in handen van de Franciscaanse Beweging, het Franciscaans Studiecentrum in samenwerking met Reliëf en het Verband van Katholieke Maatschappelijke Organisaties.
Plaats: Palazzo theater, Maasstraat 12, 5361 GG Grave.
Programma
| 12.30 uur | Ontvangst met koffie en thee |
| 13.00 uur | Opening met een woord van welkom door mr. Jan Westra, voorzitter van de Franciscaanse Beweging |
| 13.10 uur | De spiritualiteit van Elisabeth van Thuringen.
Inleiding door prof. dr. Gerard Pieter Freeman, bijzonder hoogleraar Franciscaanse Spiritualiteit aan de Faculteit voor Katholieke Theologie Tilburg vanwege het Franciscaans Studiecentrum in Utrecht. |
| 13.35 uur | "Geroepen tot de zorg": Elisabeth geraakt op weg.
Inleiding door dr. Myriam Steemers van Winkoop, directeur Reliëf, Christelijke vereniging van zorgaanbieders. |
| 14.00 uur | Pauze met koffie/thee. |
| 14.30 uur | Een nieuw Elisabethlied
Tekst: Andries Govaert; Muziek: Willem Marie Speelman. |
| 14.35 uur | "Van zorg tot zorgen". Van caritas tot zorgmarkt:
over de veranderingen voor de zorgbehoevende en de dienstverlener.
Inleiding door dr. Vincent Kirkels als gynaecoloog verbonden geweest aan het Bernhovenziekenhuis te Oss, voorzitter van de redactie van het tijdschrift
Gezondheidszorg en ethiek en lid van de wetenschappelijke raad van het Thijmgenootschap. |
| 15.00 uur | "Zorg doet leven".
Inleiding door dr. Bert de Jong, voorzitter van het VKMO, Verband van Katholieke Maatschappelijke Organisaties, en voorzitter van het Franciscaans Studiecentrum. |
| 15.25 uur | Rondvraag, sluiting symposium |
Boekpresentatie
| 15.50 uur | Presentatie van het boek Elisabeth van Thuringen: we moeten de mensen blij maken, met bijdragen van drs. Marjan Bouritius,
dr. Willem Marie Speelman, dr. Myriam Steemers van Winkoop en prof. dr. Gerard Pieter Freeman, die ook de eindredactie verzorgd heeft. Uitgegeven door Valkhof Pers te Nijmegen. |
| 16.35 uur | Gelegenheid tot ontmoeting waarbij we het glas heffen. |
Tentoonstelling
Mogelijkheid tot het bezoeken van de tentoonstelling: Elisabeth: kroon, brood en rozen in de Elisabethkerk te Grave, Hoofdwacht 1, naast Palazzo. Geopend van 10.00-19.00 uur.
Elisabethviering
19.00 uur: Eucharistieviering in de Elisabethkerk van Grave, met als thema: Elisabeth: de mensen blij maken. Voorgangers: pastorale team Grave.
Aanmelding
U kunt zich voor dit symposium aanmelden bij het Dienstencentrum van de Franciscaanse Beweging, Van der Does de Willeboissingel 11, 5211 CA 's-Hertogenbosch,
073-6131340, info@franciscaansebeweging.nl.
Kosten
De kosten voor deelname bedragen € 20,00 per persoon; te voldoen op gironummer 257724 ten name van Franciscaanse Beweging, 's-Hertogenbosch o.v.v. Elisabethsymposium.
Routebeschrijving
Grave is eenvoudig met eigen vervoer te bereiken. Vanaf Den Bosch via de A50, afslag Nijmegen/Wijchen, richting Grave. Vanaf Nijmegen richting Grave.
Met openbaar vervoer vanaf centraal station Nijmegen, bus 99 richting Uden, vanaf het busstation Grave is het nog ongeveer 6 minuten lopen naar de Palazzo en de St. Elisabethkerk.
Organisatie
Dit Symposium wordt georganiseerd door de Franciscaanse Beweging en het Franciscaans Studiecentrum in samenwerking met Reliëf en het Verband van Katholieke Maatschappelijke Organisaties en met
medewerking van het bestuur van de St. Elisabethkerk en de parochie te Grave.
najaar 2007 - academische cursus Franciscaanse spiritualiteit
In het najaar 2007 zal op de Faculteit Katholieke Theologie te Utrecht een academische cursus franciscaanse spiritualiteit worden gegeven.De cursus is opgezet als keuzevak voor de Master Theologie aan de FKT, maar de cursus staat ook open voor andere studenten en niet-studenten. Academische cursus franciscaanse spiritualiteit
In het najaar 2007 zal op de Faculteit Katholieke Theologie te Utrecht een academische cursus franciscaanse spiritualiteit worden gegeven.
Wanneer?
Op de donderdagmiddagen tussen 14.00 - 17.00 uur van 6 september tot en met 11 oktober en 1 november tot en met 6 december.
Voor wie?
De cursus is opgezet als keuzevak voor de Master Theologie aan de FKT, maar de cursus staat ook open voor andere studenten en niet-studenten.
Door wie?
De cursus wordt gegeven door de medewerkers van het Franciscaans Studiecentrum, te weten Prof. dr. Gerard Pieter Freeman, Dr. J. van den Eijnden ofm en Dr. Willem Marie Speelman.
Doelstelling
De cursus heeft als doel de student kennis van, inzicht in en waardering voor de franciscaanse spiritualiteit te geven, gecombineerd met het vermogen verantwoord over het onderwerp te spreken en het enigerlei wijze te laten doorwerken in het eigen leven.
Vereiste vaardigheden
Van de student wordt verwacht dat hij of zij zelfstandig teksten in het Nederlands, Engels en Duits kan lezen en verwerken, en dat hij of zij de verwerkte stof kan presenteren in een mondelinge presentatie en in een werkstuk.
Inhoud van de cursus
- Inleiding
- de bekering van Franciscus
- de eerste broeders en de zending
- de Regel en de levenspraktijk
- Clara
- haar zusters
- de natuur en de vogels
- de derde orde
- de zending onder de moslims
- de stigmatisatie
- het Zonnelied
- het Testament en de dood van Franciscus
Werkvormen
De cursus is een combinatie van hoorcolleges en werkcolleges. We lezen en analyseren samen bronteksten, we luisteren naar elkaars presentaties en discussiëren daarover en we oefenen ons in het schrijven van een werkstuk.
De toetsing
De toetsing vindt plaats op basis van de participatie tijdens de colleges, de presentatie en het afsluitend werkstuk.
Verplichte literatuur
De geschriften van Franciscus van Assisi (2e herz. druk 2006)
Clara van Assisi, Geschriften, Leven, Documenten (1992)
Kosten
Voor hen die als student ingeschreven staan aan een universiteit of hbo-instelling is de cursus gratis. De kosten voor anderen bedragen € 375 (voor leden van de eerste, tweede en derde orde en van de Vereniging Franciscaanse Beweging € 300). Dit bedrag dient voor de aanvang van de cursus te zijn overgemaakt op rekening 2892099 ten name van het Franciscaans Studiecentrum.
Informatie
Verdere informatie: info@franciscaans-studiecentrum.nl of via de telefoon van Willem Marie Speelman 06 1566 1563
Het Franciscaans Studiecentrum is gesticht door de drie families van de Eerste Orde in Nederland: de minderbroeders-kapucijnen, de minderbroeders-conventuelen en de minderbroeders-franciscanen. Haar taak is de oriëntatie op God, wereld en mens, zoals die in de franciscaanse traditie tot uitdrukking komt te bestuderen en te onderwijzen. Het onderwerp van studie en onderwijs is daarom zowel de levenswijze van de franciscaanse broeders en zusters, alsook het gedachtengoed met haar specifieke theologie- en filosofiebeoefening.
Het bureau van het Franciscaans Studiecentrum is gevestigd in de ruimten van de Faculteit Katholieke Theologie op het universitair centrum "De Uithof". Van Unnikgebouw, kamers 917 & 918 Heidelberglaan 2 3584 CS Utrecht 030 253 38 75.
augustus 2007: Nieuwe medewerker Drs. Krijn Pansters
Het Franciscaans Studiecentrum heeft per 1 augustus 2007 Drs. Krijn Pansters aangesteld als postdoc voor drie jaar. Krijn Pansters (1975) studeerde geschiedenis en theologie aan de Radbouduniversiteit. Voor zijn dissertatie deed hij onderzoek naar De kardinale deugden in de Lage Landen, 1200-1500. Hij hoopt op 13 november te promoveren op het gelijknamige proefschrift.
Voor het FSC gaat hij onderzoek doen naar het denken over deugden en deugdontwikkeling in de Franciscaanse theologie vanaf Franciscus (ca. 1181-1226) tot aan het eind van de middeleeuwen,
in de context van het laat-middeleeuwse spiritueel-morele discours: hoe worden deugden gedefinieerd? Hoe verwerft, heeft, houdt, ontwikkelt of verliest men deugden? Hoe maakt men spirituele
voortgang in één deugd en hoe van deugd naar deugd? Wat betekenen deugden voor de inrichting van het spirituele leven? Hoe veranderen deze betekenissen door de eeuwen heen?
juni 2007: Wijsheid van Franciscus (Gerard Pieter Freeman, Erik van Kerkhoff)
Vanaf 24-06-2007 in uw boekhandel!
- In een succesvolle reeks waarin o.a. reeds Wijsheid uit de abdijen is verschenen, brengen wij een bloemlezing met citaten van Franciscus van Assisi, en met passages uit zijn leven.
- Voor iedere dag een tekst om je ziel uur na uur mee te verwarmen
- Op het ritme van de liturgische kalender zijn fragmenten gekozen die een inzicht geven in de verschillende aspecten van Franciscus: zijn radicale navolging van Christus, zijn keuze voor soberheid en armoede, zijn liefde voor schepping en natuur, zijn grote optimisme. Eigenschappen die voor mensen van vandaag een grote betekenis hebben.
http://www.terralannoo.nl
16 mei 2007: Boekpresentatie Thomas van Celano
Op 16 mei is er in het Franciscushuis in Den Bosch een presentatie van een nieuwe uitgave van Thomas van Celano - De oudste verhalen over Franciscus van Assisi.
De inleiding wordt verzorgd door:
Gerard Pieter Freeman - Boekpresentatie
Hubert Bisschops - Beelden van Franciscus.
Het begint om 14.00 uur en is om 16.30 uur afgelopen.
Het boek kost € 22.50.
Aanmelden is mogelijk bij het dienstencentrum: formulier op de website: landelijke activiteiten
telefoon: 073-6131340
email: info@franciscaansebeweging.nl
maart 2007: tentoonstelling het Nederlandse Kartuizerleven
Van 27 maart tot en met 21 juni 2009 vindt in Roermond een tentoonstelling plaats, die het Nederlandse Kartuizerleven tot onderwerp heeft. Op de Tentoonstelling zal niet alleen veel
aandacht worden besteed aan de diverse Nederlandse kloosters, kloostergebouwen en hun geschiedenis, maar ook aan de rijke verscheidenheid in kunst- en gebruiksvoorwerpen, die hier door
de eeuwen heen deel van hebben uitgemaakt. Een aantal topstukken uit nationale en internationale collecties zijn dan ook speciaal voor deze gelegenheid naar Roermond (terug)gehaald.
Zie de website: www.kartuizers.nl
16 maart: Voorgaan met lijf en leden
Andries Govaart en Willem Marie Speelman, Voorgaan met lijf en leden, Gooi en Sticht 2006. € 14,90
Zie: Wever van Wijnen BV
1 maart tot 12 april: Naar een lichamelijke spiritualiteit volgens Franciscus en Clara
In de komende veertigdagentijd (van Aswoensdag tot de woensdag voor Pasen, oftewel van 1 maart tot 12 april) wil ik een onderzoek starten naar een lichamelijke spiritualiteit,
oftewel een levenshouding waarin ons lichaam een belangrijke rol speelt. In de huidige cultuur wordt onze lichamelijkheid doorgaans op een on-lichamelijke manier beleefd.
Volgens sommige cultuurwetenschappers hebben de media ons van ons lichaam ontdaan (en verlangen wij nog slechts naar het beeld dat de media ons voorhouden). Naar een lichamelijke spiritualiteit volgens Franciscus en Clara
1 maart tot 12 april
Plaats: Tilburg
In de komende veertigdagentijd (van Aswoensdag tot de woensdag voor Pasen, oftewel van 1 maart tot 12 april) wil ik een onderzoek starten naar een lichamelijke spiritualiteit,
oftewel een levenshouding waarin ons lichaam een belangrijke rol speelt. In de huidige cultuur wordt onze lichamelijkheid doorgaans op een on-lichamelijke manier beleefd.
Volgens sommige cultuurwetenschappers hebben de media ons van ons lichaam ontdaan (en verlangen wij nog slechts naar het beeld dat de media ons voorhouden).
De middeleeuwse heiligen Francisus en Clara gingen anders met hun lichaam om. De algemene indruk mag dan bestaan dat de "minachting van de wereldse gezindheid" deze heiligen tot
vijand van hun lichaam heeft gemaakt. Maar hun levensbeschouwing blijkt toch zeer lichamelijk beleefd: niet alleen in ascetische beproevingen, maar ook in hun rondtrekken resp.
terugtrekking, en in waarnemingen als het horen van een stem, het zien van visioenen, het proeven van een smaak, het aanraken van melaatsen speelt het lichaam een cruciale rol.
Het geestelijk leven van Franciscus en Clara is daarom altijd ook een lichamelijke belevenis.
En hoe staat het met de lichamelijkheid in deze tijd? Is de lichamelijkheid in ons spreken en denken en leven niet op de achtergrond geraakt? Hoe verhouden we ons tot het lichaam,
hoe gebruiken we het in het dagelijks of geestelijk leven? Wat ervaren wij bij het horen van woorden als "water", "honger", "pijn", "vreugde" en "liefde"?
Reageren we spontaan op wat we horen? Waarop oriënteren wij ons en wat is onze motivatie? Dit zijn vragen die we niet anders beantwoord krijgen dan in een praktijkgerichte studie,
waarbij zowel de lichamelijkheid van de heiligen als onze eigen lichamelijkheid centraal staan.
Doel van het onderzoek is een doorleefde kennis van de spiritualiteit van Franciscus en van Clara en van onszelf. Met kennis wordt bedoeld inzicht in de veranderende
werkelijkheidsbeleving van de mens op zijn spirituele reis.
Algemene onderzoeksvragen:
- Inzicht: Wat zijn de lichamelijke aspecten van de spiritualiteit van Franciscus en die van Clara en waarin zijn ze anders dan vergelijkbare hedendaagse praktijken?
Wat deden zij en wat doen wij? Wat zijn de motieven van hun en onze praktijken? Kunnen zij inzicht geven in motivatie en gerichtheid van onze eigen omgang met het lichaam?
- Beleving: Kunnen de spirituele praktijken van Franciscus en Clara ons inspireren, tot een intenser beleving van de eigen lichamelijkheid brengen en de motieven van onze
lichamelijke praktijken bijstellen?
- Uitzicht: Wat is de rol van de lichamelijkheid op de spirituele weg? Kan zij een nieuw zicht geven op ons geestelijk leven, een nieuwe wijze
van ervaren, een nieuw gedrag? Kan een goede omgang met onze lichamelijkheid ons leven richting geven en ons dichterbij onze bestemming brengen?
De methode van werken is een confrontatie met onze eigen praktijken door de beoefening van praktijken van Franciscus en Clara. In deze confrontatie ontstaat niet alleen inzicht in
de eigen praktijken, maar ook de spirituele praktijken van de heiligen worden verstaan vanuit het doen.
Ongeveer zeven deelnemers zullen zeven keer bijeenkomen, nl. op de woensdagavonden in de veertigdagentijd. Gedurende deze periode zullen zij praktijken van Franciscus en Clara beoefenen:
inkeren, voeden en vasten, dragen, reizen en wonen, waar nemen en kleden, dienen en werken. Ter voorbereiding van de avond schrijven de deelnemers ervaringen in een
brief aan Franciscus of Clara. Deze brieven worden naar de onderzoeksleider gestuurd. Op de avond zelf wordt aan de hand van de brieven gesproken over de ervaringen (eerste helft).
Vervolgens krijgen de deelnemers voor de volgende keer een verhaal of een tekst en een praktische oefening mee, zoals bijvoorbeeld iedere dag een kwartier helemaal niets doen,
resp. lopen, resp. herstellend handwerk doen. Zo oefenen wij ons gaandeweg in verschillende praktijken en overwegen we onze gewoonten: sommige elementen daarvan proberen we
vol te houden, omdat ze ons aanspreken, andere laten we weer los.
De brieven dienen als onderzoeksmateriaal, waarbij de anonimiteit van de deelnemers gewaarborgd is. Zij worden geanalyseerd op waarden: thymische (aantrekking vs. afstoting), modale
(moeten, kunnen, willen, weten), objectieve (vrijheid, vreugde, etc.) en spirituele (waar, goed, mooi). Richtvragen voor het schrijven zijn bijvoorbeeld:
- Welke dagelijkse gewoontes kom je tegen tijdens het doen van deze franciscaanse praktijk? Hoe eet, reis, werk je gewoonlijk? Waarin verschilt jouw gewoonte met de spirituele praktijk?
- Wat ontdek je aan negativiteit, wat voor positiefs heb je meegemaakt? Wat leer je over je dagelijkse gewoonte en over je lichaam? Lukt het? Is het zwaar? Bevalt het?
Komen er gebeurtenissen boven? Is het negatieve iets waartegen je zou willen vechten, iets dat je wilt accepteren en relativeren, of iets waar je aan voorbij zou willen gaan?
- Is het positieve iets waarvan je kunt en wilt genieten, of zou je daar ook aan voorbij willen gaan?
- Verandert je praktijk onder invloed van de oefening en wat je daarbij meemaakt? Ga je meer voelen, wordt de praktijk een belevenis?
- Ga je anders naar mensen, dingen en praktijken kijken?
- Worden woorden: "water", "honger", maar ook "zonde", "genade"?
- Is er een meer bewuste gerichtheid op het heil, of op het leven of op anderen of op God?
De avonden
In de Pius X kapel (Don Sartostraat) komen wij zeven keer bijeen op de woensdagavond van 18.00 tot 21.30 uur, met om 18.15 uur een gezamenlijke maaltijd.
Van 19.00 tot 20.00 uur conversatie over wat we hebben ervaren. Dan een stille meditatie, gevolgd door een nieuw verhaal, een nieuwe spirituele praktijk.
| 1e woensdag (6 febr) |
Inkeren. Het lichaam is de ervaring hier en nu te leven. Tot inkeer komen is even de wereld verlaten - of is het juist bewuster bij je omgeving zijn? Wat maken we mee als we een kwartier per dag helemaal niets doen?
Keren (Word-document) |
| 2e woensdag (13 febr) |
Vasten. Het lichaam moet zich voeden en rusten; vasten is wachten met eten en drinken, waken is wachten met slapen. Wat ervaren wij als wij wachten?
Vasten (Word-document) |
| 3e woensdag (20 febr) |
Dragen. Het lichaam draagt. Wat dragen wij allemaal? Pijn, een kind, kleren, een kruis? Is wat wij dragen ons vreemd of juist eigen? Kunnen we het dragen? Kunnen we het loslaten?
Dragen (Word-document) |
| 4e woensdag (27 febr) |
Onderweg zijn. Ons lichaam vervoert. Hebben wij gevoel voor ruimte en richting? Hoe groot is onze snelheid? Kunnen wij achterlaten? Wat hebben wij te brengen?
Onderweg zijn (Word-document) |
| 5e woensdag (5 maart) |
Waarnemen. Het lichaam is een zintuig dat haar omgeving waarneemt, maar dat ook door de omgeving waargenomen wordt. In beide optieken is sprake van getuigen. Waar zijn wij getuige van en waar getuigen wij van?
Waarnemen (Word-document) |
| 6e woensdag (12 maart) |
Werken. Ons lichaam werkt, en werkt in op zijn omgeving. Hoe werken wij? Kunnen wij ons werk ook loslaten?
Werken (Word-document) |
| 7e woensdag (19 maart) |
Vieren. Omdat wij een lichaam zijn kunnen wij zingen en dansen, gemeenschap hebben, zijn en een groter lichaam vormen. Ons lichaam viert het leven, waar de meeste mensen alleen maar van dromen.
Vieren (Word-document) |
Ben je geïnteresseerd? Bel dan 06 1566 1563 of mail: w.m.speelman@uvt.nl
Willem Marie Speelman
Leenherenstraat 80
5021 CK Tilburg
14 oktober 2005: In memoriam Theo Zweerman
Op 13 oktober 2005 overleed de minderbroeder Theo Zweerman, 74 jaar oud, tot 1998 hoogleraar franciscaanse spiritualiteit aan de Katholieke Theologische Universiteit in Utrecht.
Theo Zweerman (foto: stoutenburg.nl)
14 oktober 2005: In memoriam Theo Zweerman
Op 13 oktober 2005 overleed de minderbroeder Theo Zweerman, 74 jaar oud, tot 1998 hoogleraar franciscaanse spiritualiteit aan de Katholieke Theologische Universiteit in Utrecht.
Theo Zweerman (foto: stoutenburg.nl)
leven
Theo Zweerman (1931-2005) studeerde na de priesterstudies bij de minderbroeders-franciscanen filosofie in Leuven, doceerde in 1965-1966 op de eigen opleiding in Venray en kreeg toen de kans om een extra jaar college lopen in Parijs waar hij aan de voeten zat van meesters als Paul Ricoeur en Emmanuel Levinas. Toen hij in de zomer van 1967 terugkwam, stonden alle groot-seminaries op het punt op te gaan in een zestal katholieke instellingen voor wetenschappelijk theologisch onderwijs. De minderbroeders-franciscanen hadden voor Utrecht gekozen en verhuisden massaal naar De Bilt. Zweerman werd een van degenen die les gingen geven in wijsbegeerte en ethiek aan de Katholieke Theologische Hogeschool Utrecht, die vanaf 1970 nauw samenwerkte met de Faculteit Godgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Utrecht. Hij promoveerde in 1983 in Leuven op een proefschrift over Spinoza. Het jaar daarop werd hij hoogleraar wijsbegeerte aan de KTU, een functie die hij tot 1991 bekleedde. Vanaf 1976 ging hij zich steeds meer toeleggen op onderzoek van de geschriften van Franciscus. In dat jaar hield hij een lezing, waarin hij voor het eerst Franciscus’ taalgebruik heel precies ontleedde. Naar zijn overtuiging spreekt Franciscus over deugden zoals armoede, vrede of geduld als namen van de personen van de Drie-eenheid. Dit spoor van zorgvuldige analyse zou hij zijn verdere leven blijven volgen. Toen het Franciscaans Studiecentrum een bijzonder hoogleraar zocht om aan de KTU franciscaanse spiritualiteit te doceren, was hij de vanzelfsprekende kandidaat. Hij bekleedde die functie vanaf 1985 tot zijn emeritaat in 1998.Vanaf 1986 bundelde hij zijn onderzoek naar de teksten van Franciscus en Clara van Assisi met dat van de claris Edith van den Goorbergh. Het werd een productieve samenwerking; samen schreven zij een boek over Clara’s brieven aan de koningsdochter Agnes van Praag en twee boeken over Franciscus’ taaleigen.
kernwaarden
In Franciscus’ geschriften wijst Zweerman drie kernwaarden aan: danken, dienen en dragen. De dimensie van het danken of teruggeven bevrijdt de mens uit zijn bevangenheid door het bezit, uit zijn bekommernis om zelfbehoud. Teruggeven is in deze visie een uittocht uit de zelfafsluiting. Wat binnenin werd afgeschermd, komt naar buiten omdat er niets meer te verliezen is. Teruggeven betekent de erkenning van het recht van de armen en wordt danken, het zingen van de lof van God, aan wie alle goeds behoort.Als tweede coördinaat noemt Zweerman dienen. In de dienstbaarheid leert de mens de houding kennen die Christus zelf ten diepste kenmerkt. Aan het einde van Zweermans leven was hij zeer onder de indruk van wat hij misschien wel het grootste geheimenis van het christendom beschouwde: de nederigheid van de Vader die zich zonder voorbehoud aan de mensen prijsgeeft.Wat Zweerman met dragen bedoelt, komt dicht in de richting van nederigheid, maar is dynamischer zoals blijkt uit een geliefd citaat van Franciscus:
Gelukkig de mens
die zijn naaste in al diens broosheid draagt,
zoals hij door hem gedragen zou willen worden,
als hij in eenzelfde toestand zou verkeren.
Het is nog te vroeg om de blijvende betekenis van Zweerman voor het onderzoek naar de franciscaanse spiritualiteit in het Nederlandse taalgebied te kunnen bepalen. Hij was een consequente vertegenwoordiger van de gedachte dat Franciscus’ geschriften de beste bron zijn om hem te leren kennen. In de geschriften van Franciscus en zijn eerste vrouwelijke volgeling Clara legde Zweerman, samen met Van den Goorbergh, onvermoeibaar en met een grote creativiteit de denkpatronen, metaforen, chiasmes en christogrammen bloot die er naar hun mening in verborgen waren. Zo heeft Zweerman een niet te onderschatten betekenis gehad voor de vertolking en verspreiding van de spiritualiteit van de kleine arme man uit Assisi.Zijn interpretaties zijn echter niet onomstreden. Veel specialisten vinden zijn leeswijze speculatief. Buiten de kring van de experts heeft Zweerman meer waardering gekregen. Als ik mij, in alle voorzichtigheid, aan een noodzakelijk voorlopig oordeel mag wagen, moet ik beginnen met een onderscheid. Over zijn cultuur-filosofisch werk kan ik mij niet uitspreken. De analyses die Zweerman en Van den Goorbergh van Franciscus’ Geschriften gemaakt hebben, vind ik vaak gekunsteld, maar hun werk rond Clara’s teksten is dikwijls voortreffelijk. Zweermans bredere beschouwingen van Franciscus’ spiritualiteit zijn altijd de moeite waard.
karakteristiek van zijn optreden
Zweerman was een geliefd docent. Dat kwam zowel door zijn grote belezenheid als door de spirituele diepgang van zijn woorden. Het liefst cirkelde hij in zijn colleges en artikelen om enkele kernbegrippen heen, die hij al denkend en associërend inkleurde en body gaf. Hij was een echte lezer: iemand die voortbouwt op de wijsgerige en spirituele teksten van de groten onder zijn voorgangers. Zijn belangstelling werd altijd gericht door een diagnose van de hedendaagse cultuur die hij zowel bewonderde als schraal vond voor wie in God gelooft.Hij was de gesprekspartner van veel mensen, als huisgenoot, vriend, raadsman, voorganger en predikant. Zowel in kringen van hoogleraren als van eenvoudige franciscaanse mensen voelde hij zich gemakkelijk thuis. Ook in reformatorische kring trad hij graag op en kreeg hij veel waardering.
Vijf jaar geleden openbaarde zich een vorm van kanker bij hem die normaal een overlevingsduur van zes maanden kent. Tot verbazing van velen, ook van hemzelf, ging hij niet snel dood, maar kende hij nog een vruchtbare periode waarin hij twee boeken voltooide en in Megen, zijn thuisadres in de laatste jaren van zijn leven, talrijke vrienden en bekenden ontving. Zo kreeg hij de kans om zijn eigen ideeën over kwetsbaarheid als kans en lijden als leermoment in de praktijk te brengen. Het ging hem, gelukkig, goed af.
Voornaamste publicaties in boekvorm
L’introduction à la philosophie selon Spinoza. Une analyse structurelle de l’Introduction du Traité de la Réforme de l’Entendement suivie d’un commentaire de ce texte (Philosophia Spinozae perennis 8), Leuven 1993 (een Nederlandse vertaling verschijnt binnenkort).Om de eer van de mens. Verkenningen op het grensvlak van filosofie en spiritualiteit, Delft 1991.(met E. van den Goorbergh), Clara van Assisi: licht vanuit de verborgenheid. Over haar brieven aan Agnes van Praag (Scripta Franciscana 2), Assen 1994, ook in het Duits en Engels verschenen.(met E. van den Goorbergh), Was getekend: Franciscus van Assisi. Aspecten van zijn schrijverschap en brandpunten van zijn spiritualiteit (Scripta Franciscana 5), Assen 1998, ook verschenen in het Engels. Wondbaar en vrijmoedig. Verkenningen in het licht van de spiritualiteit van Franciscus van Assisi (Annalen van het Thijmgenootschap 89/2), Nijmegen 2001.(met E. van den Goorbergh), Franciscus van Assisi. Over zijn evangelische bezieling en de betekenis ervan voor onze tijd, Nijmegen 2003.
Gerard Pieter Freeman
|
