Jubileum FSC

Donderdag 21 oktober 2010 van 10.00-16.00 uur

Om haar 25-jarig bestaan te vieren organiseert het Franciscaans Studiecentrum op 21 oktober 2010 een studiedag, getiteld De crisis als kans: een franciscaanse visie op de huidige crisis.
Plaats: Boothzaal van de Universiteitsbibliotheek Uithof, Heidelberglaan 3, Utrecht.

Jubileum FSC

Donderdag 21 oktober 2010 van 10.00-16.00 uur

Om haar 25-jarig bestaan te vieren organiseert het Franciscaans Studiecentrum op 21 oktober 2010 een studiedag, getiteld De crisis als kans: een franciscaanse visie op de huidige crisis.
Plaats: Boothzaal van de Universiteitsbibliotheek Uithof, Heidelberglaan 3, Utrecht.

Voorlopig programma:

10.00 uur	Ontvangst en inschrijving met koffie en thee
10.15 uur	Opening door Bert de Jong, dagvoorzitter Waarin de aanleiding van de studiedag – 25 jaar FSC op de academie – en de vraag naar de relevantie van de Franciscaanse spiritualiteit voor de academie en de samenleving. Vandaag is de vraagstelling toegespitst op de crisis.
10.30 uur	Johan Graafland In welke crisis leven wij eigenlijk? Het economisch debacle dringt pijnlijk tot de mensen door, de politieke ontwikkelingen zijn niet erg rooskleurig, we worden van tijd tot tijd op de klimatologische ontwikkelingen gewezen en onze rol daarin. De kerken lijken op het eerste gezicht hun relevantie te hebben verloren. Is dat omdat niemand wil luisteren of omdat zij geen antwoord hebben? Wat mag een samenleving van de kerk en de theologie verlangen?
11.30 uur	Koffie en thee
11.45 uur	Jean-François Godet (Franciscan Institute, St. Bonaventure) Franciscus van Assisi leefde in een eindtijd. Veel mensen verwachtten het spoedige einde van de wereld. En inderdaad liep de oude wereld, die van de Middeleeuwen ten einde. We kunnen nu zeggen dat er de nieuwe tijd er zat aan te komen, maar dat wisten Franciscus en zijn tijdgenoten natuurlijk niet. Tegen welke crises liep hij op? En vooral: wat was zijn antwoord op de crises van zijn tijd? Zijn Franciscus' antwoorden relevant voor de huidige crisis? Wat heeft het historische besef en wat hebben de oude antwoorden ons te bieden?
12.45 uur	Lunch
13.30 uur	Willem Marie Speelman Waarin de wederzijdse relevantie van Franciscus en de huidige samenleving wordt gethematiseerd. Wat betekent het de crisis als kans te zien. En wie moet die kans nemen? Wat zullen we bereid zijn te verliezen? Waarom zijn we zonder crisis slechter af?
14.30 uur	Koffie en thee
14.45 uur	Gerard Pieter Freeman: 25 jaar Franciscaanse spiritualiteit, theologie en geschiedenis op de academie Waarin de wederzijdse relevantie van Franciscus en de academie wordt gethematiseerd. Hoe verandert Franciscus als hij op de academie verschijnt, en hoe zou de academie kunnen veranderen als zij eens zou luisteren naar zijn boodschap?
15.15 uur	Jan van den Eijnden: Epiloog Waarin de eindjes aan elkaar geknoopt worden: zoals u vandaag hebt kunnen meemaken is het FSC buitengewoon relevant voor de academie en vice versa.
15.45 uur	Aanbieding van het boek Franciscaanse Spiritualiteit: een Groeiende Gemeenschap
16.00 uur	Borrel

In 2010 is het 25 jaar geleden dat het Franciscaans Studiecentrum een samenwerkingsovereenkomst sloot met de Katholieke Theologische Hogeschool Utrecht; deze Hogeschool is een van de rechtsvoorgangers van de Faculteit Katholieke Theologie, die thans deel uitmaakt van de Universiteit van Tilburg. Aldus werd het FSC een onderdeel van de academische gemeenschap. De directeur van het FSC is bijzonder hoogleraar aan de UvT, hij en ook de medewerkers van het FSC participeren in het onderwijs, het onderzoek en de maatschappelijke dienstverlening van de FKT respectievelijk de UvT.

Na het financiële debacle van 2009 groeit wereldwijd het besef dat de economie waarin wij leven eindig is. De groeiende markten in Azië bieden bedrijven wellicht nog tijdelijk uitkomst, maar wanneer de grondstoffen op raken zal de economie fundamenteel veranderen. In samenhang hiermee groeit het besef dat wij niet straffeloos het milieu kunnen vervuilen ten behoeve van onze economie. Het eerste dat wij mensen voelen is een verwachting van schaarste. En de eerste reactie daarop is de eigen behoefte te vervullen – hoe dan ook. Maar dat brengt de crisis alleen maar dichterbij. De crisis is nauw verbonden met het fenomeen van geld, dit betalingsmiddel dat in de late middeleeuwen dé maatstaf werd om de waarde van iets te bepalen. Volgens de filosoof Kees Vuyk is vooral de laatste decennia de waarde omgewaardeerd naar prijs: "De waarde van kunst is eenvoudig haar prijs op de markt." (Het menselijk teveel, p. 25). Maar op de markt blijkt het geld zelf sterk in waarde (prijs) te kunnen stijgen en dalen. De crisis die wij nu meemaken is daarom niet zomaar een kwestie van schaarste, maar een kwestie van waarden. Geld verandert de waarden. Kathleen Vohs, sociaal-psychologe van de Stanford Graduate School of Business in Minnesota, toont aan dat geld mensen individualistisch maakt, minder behulpzaam en ook minder hulpvragend. Ze toont eigenlijk aan wat wij al heel lang weten: geld drijft mensen uit elkaar en maakt dus niet gelukkig. Zie "Money Makes People Less Socially Focussed" op youtube.com. Het is hoog tijd dat wij terugkeren tot de fundamentele waarden van onze menselijkheid en tot de fundamenten van ons samenleven. Wat is ons dat waard?

Bernd Kluge spreekt van een monetarisering van de samenleving in de dertiende eeuw (Geld im Mittelalter, p. 29). Franciscus leefde dus in een tijd waarin de geldeconomie sterk aan belang won, en staat dus in zekere zin aan het begin van onze economie. Zijn absoluut afwijzende reactie op geld is bekend. Na zijn bekering wilde hij zelfs geen munten aanraken. Hij zocht naar een evangelisch leven, en dat was een economie zonder bezit en vooral zonder geld. Maar wat voor uitkomst bood hij dan? Wat voor economie stond Franciscus voor? Om een begin van een antwoord te formuleren, zou ik behalve naar de franciscaanse visie op armoede (Franciscaans Leven 90, 3, 2007) willen kijken naar een franciscaanse visie op gemeenschap. Om kort te gaan kunnen wij twee soorten gemeenschap onderscheiden. De economische samenleving die wij kennen is een gemeenschap, gebaseerd op een tekort: wij zijn elkaar permanent iets schuldig. Maar de franciscaanse gemeenschap is gebaseerd op overvloed: wij delen allen samen de gehele schepping in de overvloed van Gods genade. Het zogenaamde tekort van Franciscus, namelijk de gelofte zonder enig bezit te leven, blijkt uiteindelijk geen tekort te zijn, omdat het een bezitloosheid is van mensen die alles delen. Exemplarisch voor de economische samenleving – die ik de gemeenschap van het tekort noem – is de beroemde analyse van de gift in Essai sur le don van de socioloog Marcel Mauss uit 1922. Die andere gemeenschap, de communio – die ik de gemeenschap van de overvloed noem – heeft centraal gestaan op het Tweede Vaticaans Concilie. Is de visie van Franciscus van enig belang voor de crisis die wij meemaken? Kunnen wij er wat mee, en dan bedoel ik niet "what is in it for us", maar wat voor openingen biedt zijn visie ons? Zou zo'n nieuwe oude visie de kracht hebben om de gevoelens van schaarste om te vormen tot een metanoia, een ommekeer van de gezindheid? Is het niet zo dat gedeelde schaarste een draaglijke schaarste is, soms zelfs kan omkeren in een overvloed?

Deelname kost 30 euro.
Informatie en opgave:
info@franciscaans-studiecentrum.nl
of via de telefoon:
Willem Marie Speelman 06 1566 1563

Cursus Franciscaanse Spiritualiteit: Clara

De cursus heeft als doel de student kennis van en inzicht in de spiritualiteit van Clara te geven, gecombineerd met het vermogen verantwoord over het onderwerp te spreken en het op de juiste waarde te schatten voor je eigen leven. De cursus is een combinatie van hoorcolleges en werkcolleges. We lezen en analyseren samen bronteksten, we luisteren naar elkaars presentaties, discussiëren daarover en we oefenen ons in het schrijven van een werkstuk.

Cursus Franciscaanse Spiritualiteit: Clara

De cursus heeft als doel de student kennis van en inzicht in de spiritualiteit van Clara te geven, gecombineerd met het vermogen verantwoord over het onderwerp te spreken en het op de juiste waarde te schatten voor je eigen leven. De cursus is een combinatie van hoorcolleges en werkcolleges. We lezen en analyseren samen bronteksten, we luisteren naar elkaars presentaties, discussiëren daarover en we oefenen ons in het schrijven van een werkstuk.

Inhoud van de cursus:

1. Middeleeuwse spiritualiteit
2. De bekering van Clara van Assisi
3. Franciscus en Clara: moeder en dochter
4. Clara en God: dochter en dienares, moeder, bruid en zuster
5. Clara en de Curie: ontwikkeling van de levensvorm tot een Regel
6. Clara en de zusters: De Regel als getuigenis van een levenspraktijk
7. Eerste brief aan Agnes van Praag: ruil en maagdelijkheid
8. Tweede brief aan Agnes van Praag: contemplatieve weg, lijden en liefde
9. Derde brief aan Agnes van Praag: inwoning Gods
10. Vierde brief aan Agnes van Praag: spiegel
11. Religieuze vrouwen naar het model van Clara: Isabelle van Longchamps
12. Religieuze vrouwen naar het model van Clara: Elisabeth van Thuringen

 

Praktische informatie
De cursus is opgezet als keuzevak voor de Master Theologie aan de FKT, maar de cursus staat ook open voor andere studenten en niet-studenten.

Van de student wordt verwacht dat hij of zij zelfstandig teksten in het Nederlands, Engels en Duits kan lezen en verwerken, en dat hij of zij de verwerkte stof kan presenteren in een mondelinge presentatie en in een werkstuk.

Wanneer?
De cursus vindt plaats op de donderdagmiddagen tussen 14.00 - 16.00 uur van 2 september t/m 7 oktober en 28 oktober t/m 9 december.

Toetsing
De toetsing vindt plaats op basis van de participatie tijdens de colleges, de presentatie en het afsluitend werkstuk.

Door wie?
De cursus wordt gegeven door medewerkers van het Franciscaans Studiecentrum, te weten Prof. dr. Gerard Pieter Freeman, Dr. Krijn Pansters en Dr. Willem Marie Speelman.

Kosten
Voor hen die als student ingeschreven staan aan een universiteit of hbo-instel¬ling is de cursus gratis. De kosten voor anderen bedragen € 600 (voor leden van de eerste, tweede en derde orde en van de Vereniging Franciscaanse Beweging € 400). Dit bedrag dient voor de aanvang van de cursus te zijn overgemaakt op rekening 2892099 ten name van het Franciscaans Studiecentrum.

Meer informatie
Verdere informatie kunt u inwinnen via e-mail:
info@franciscaans-studiecentrum.nl
of via de telefoon:
Willem Marie Speelman 06 1566 1563

Minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven (2010-2011)

Aan de Faculteit Katholieke Theologie te Utrecht bestaat de mogelijkheid op academische wijze spiritualiteit te leren: in de minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven. Spirituele kennis komt voort uit en leidt tot een levenspraktijk. We leiden ons leven voornamelijk met behulp van praktische kennis; nog voor we wakker zijn doen we al de nodige dingen die ons leven mogelijk of aangenaam maken. En ook al doen we veel dingen onbewust, deze praktische vermogens zijn vaak vindplaatsen van spiritualiteit: wij zijn altijd al gericht. Je kunt je bewust worden van je gerichtheid. Je kunt haar kritisch bekijken en waarderen aan de hand van grote spirituele voorgangers. Je kunt de vaardigheid ontwikkelen jouw spiritualiteit aan het licht te brengen. En ten slotte kun je proberen jouw spiritualiteit effectief te laten zijn in je omgeving, bijvoorbeeld op het werk. Daartoe is het nodig jouw inzichten en vaardigheden te communiceren, zowel op persoonlijk als institutioneel vlak. Als jij jouw manieren van doen bewust kunt (laten) richten, dan kun je vervolgens proberen ook aan anderen richting te geven.

Minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven (2010-2011)

Aan de Faculteit Katholieke Theologie te Utrecht bestaat de mogelijkheid op academische wijze spiritualiteit te leren: in de minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven. Spirituele kennis komt voort uit en leidt tot een levenspraktijk. We leiden ons leven voornamelijk met behulp van praktische kennis; nog voor we wakker zijn doen we al de nodige dingen die ons leven mogelijk of aangenaam maken. En ook al doen we veel dingen onbewust, deze praktische vermogens zijn vaak vindplaatsen van spiritualiteit: wij zijn altijd al gericht. Je kunt je bewust worden van je gerichtheid. Je kunt haar kritisch bekijken en waarderen aan de hand van grote spirituele voorgangers. Je kunt de vaardigheid ontwikkelen jouw spiritualiteit aan het licht te brengen. En ten slotte kun je proberen jouw spiritualiteit effectief te laten zijn in je omgeving, bijvoorbeeld op het werk. Daartoe is het nodig jouw inzichten en vaardigheden te communiceren, zowel op persoonlijk als institutioneel vlak. Als jij jouw manieren van doen bewust kunt (laten) richten, dan kun je vervolgens proberen ook aan anderen richting te geven.

Praktische informatie
De cursus bestaat uit vier samenhangende modules van elk 6 tot 9 ECTS (168 resp. 252 uur). In de minor word je uitgedaagd jouw levensoriëntatie onder discussie te stellen, te verrijken en te verdiepen. De cursus beweegt zich tussen:

• De sterkste punten uit de traditie van de christelijke spiritualiteit, met bijzondere aandacht voor de grote ordestradities;
• De levensoriëntatie van de student en de wens om die oriëntatie effectief in te zetten in leven en werken;

Verschillende werkvormen wisselen elkaar af: hoorcollege, spirituele oefening, werkcollege, presentatie en gesprek.

Voor wie?
De minor is opgezet voor Bachelorstudenten van de universiteit of hbo, en dan met name voor de studenten die in hun toekomstige functie spiritualiteit willen betrekken. Je kunt daarbij denken aan studenten in de medische wetenschap, rechten, bedrijfskunde, letteren enzovoorts. Ook is de minor geschikt voor mensen in de verzorgende sector, de hulpverlening en het pastoraat. VWO niveau vereist.

Wanneer?
De minor Christelijke spiritualiteit in het dagelijks leven wordt gegeven aan de Fakulteit Katholieke Theologie, locatie Utrecht op de donderdagen van 2 sept t/m 7 okt, 28 okt t/m 9 dec, 3 feb t/m 10 mrt, 7 apr t/m 26 mei van 9.00 tot 10.45 en van 11.00 tot 12.45 uur.

Kosten
Voor bachelorstudenten, ingeschreven aan de universiteit, is het volgen van de minor Christelijke spiritualiteit gratis. Voor anderen kost deelname € 2400. De modules 1, 3 en 4 kunnen ook afzonderlijk gevolgd worden, voor € 600 (onder voorbehoud). De tweede module bouwt voort op de eerste en kan daarom niet afzonderlijk worden gevolgd. Inschrijvingen via Bureau Inschrijvingen van de Universiteit van Tilburg: http://www.uvt.nl/studenten/inschrijven/uvt/.

Meer informatie
Voor informatie kun je terecht bij de coördinator Willem Marie Speelman, w.m.speelman@uvt.nl of 06 1566 1563

Nieuwe publicatie

Het nieuwe boek van Jan Sloot, Hoe God verscheen in Papoea. Nederlandse franciscanen in Papoea, 1937-1987, is verschenen bij uitgeverij Valkhof Pers.

Nieuwe publicatie

Het nieuwe boek van Jan Sloot, Hoe God verscheen in Papoea. Nederlandse franciscanen in Papoea, 1937-1987, is verschenen bij uitgeverij Valkhof Pers.

Van de website van de uitgever:
"Op 29 december 1936 vertrokken zes Nederlandse franciscanen naar de missie op Nederlands Nieuw-Guinea. Het vertrek vormde het begin van een avontuur, een religieuze expeditie naar een land waarvan de betrokkenen slechts een vage voorstelling hadden. Dat gold ook voor wat ze in dat land gingen doen.

Deze studie vertelt het verhaal van dat avontuur, van deze missie. Het is een geschiedenis waaraan in totaal 106 Nederlandse franciscanen als missionaris rechtstreeks deelnamen en die vijftig jaar bestrijkt: de periode 1937-1987.

De jaren 1937-1987 waren een tijdvak van ingrijpende veranderingen, zowel op kerkelijk en theologisch als op politiek gebied. De eerste missionarissen gingen op weg in een tijdperk van een nog vanzelfsprekend geacht kolonialisme. Westerse cultuur en christendom gingen hand in hand. Maar al gauw barstte de Tweede Wereldoorlog los, met de Japanse bezetting en de internering van alle missionarissen als gevolg. Daarna trad de onafhankelijkheidsbeweging in Indonesië openlijk aan de dag. Nadat de Nederlandse regering in december 1949 akkoord gegaan was met de Indonesische onafhankelijkheid behalve Nieuw-Guinea, volgde een periode van intensieve bemoeienis vanuit Nederland met deze laatste kolonie. Maar in 1963 volgde onder internationale druk alsnog de overdracht van het gebied aan de Republik Indonesia. Missie en kerkopbouw zijn door deze politieke verwikkelingen beïnvloed. Ten tijde van deze overdracht vond bovendien het Tweede Vaticaans Concilie plaats. Door de visie op kerk en missie die op dit concilie ontwikkeld werd, veranderden ook de opvattingen van de missionarissen omtrent hun rol in de plaatselijke kerk.

Deze complexe geschiedenis vormt het object van dit boek. De centrale vraag luidt: hoe zijn de Nederlandse franciscanen veranderd van 'missionarissen oude stijl' naar ‘mede-broeders binnen een Indonesische broederschap'.

Hoe God verscheen in Papoea is een gedegen onderzoek naar een interessante, roerige fase uit de recente Nederlandse/Indonesische geschiedenis."

Nieuwe publicatie

De vierde druk van Gerard Pieter Freeman, Umbrië. In de voetsporen van Franciscus is verschenen bij uitgeverij Gottmer in de bekende Dominicus-reeks.

Nieuwe publicatie

De vierde druk van Gerard Pieter Freeman, Umbrië. In de voetsporen van Franciscus is verschenen bij uitgeverij Gottmer in de bekende Dominicus-reeks.

Van de website van de uitgever:
"De praktische wenken, de zorgvuldige beschrijvingen en de zeer doordachte historische informatie worden verschaft op een geëngageerde, maar tegelijk volstrekt zakelijke toon. Dat is een ware verademing voor wie de blomzoete stichtelijkheden kent van de gangbare reiswijzers die in de boekwinkels van Sacro Convento en Santa Maria degli Angeli verkrijgbaar zijn." - Helene Nolthenius

Dit is een reisgids voor mensen die ongewone paden zoeken en hun vakantie benutten om nieuwe inspiratie op te doen, bijvoorbeeld via oude pelgrimsroutes. Deze gids neemt u mee naar Umbrië, het land van Franciscus, de mystieke godzoeker en dierenvriend. Eerst wordt Assisi belicht, de stad waar hij geboren werd en waar nog zoveel aan hem herinnert. Daarna komen de plaatsen uit de omgeving aan bod waar Franciscus en zijn eerste broeders en zusters hun sporen hebben nagelaten. Bij iedere plaats kunt u naast de toeristische informatie ook inspirerende en soms merkwaardige verhalen lezen uit het leven van Franciscus.

'Franciscanië' is niet alleen een heilig land, het is ook onbeschrijflijk mooi.
Gerard Pieter Freeman is hoogleraar franciscaanse spiritualiteit aan de Universiteit van Tilburg en directeur van het Franciscaans Studiecentrum. Hij brengt zijn vakanties het liefst door in Umbrië.